X
تبلیغات
معماری پایدار
معماری و معماری پایدار

بررسی معماری پایدار در ایران

هنر معماری در ایران از سابقه ای کهن برخوردار است و در هر زمان دستهای توانا، ذهن خلاق و ذوق و سلیقه مردم هنر دوست این سرزمین، پدیده های شگرفی بوجود آورده که در بسیاری از موارد، اصول آن ریشه هنر معماری جهان شده است. پاره ای از این آثار در گوشه و کنار کشور پهناور ایران حکایت از معماری باشکوه ادوار هزارساله را در قامت های استوار بناها نگهداری میکنند. در معماری سنتی ایران بناها با توجه به هویت و فرهنگ ایرانی و قومی شکل گرفته اند و هیچگاه ترکیب و معماری بنا بر خلاف باور های فرهنگی، دینی و قومی مردم آن ناحیه نبوده است. حتی تزیینات بکار برده شده نیز که از ارکان فرعی معماری بشمار می آیند، از این قاعده مستثنا نبوده اند. در این بناها، ضمن حفظ هویت های فرهنگی در ساخت وساز، همواره پنج اصل مردم واری, پرهیز از بیهودگی, درونگرایی, نیایش و استفاده از مصالح بوم آورد (اصول کلی معماری ایرانی مطرح شده توسط استاد پیرنیا) رعایت شده است. بنابراین با استفاده از مصالح موجود در محیط و استفاده خردمندانه از زمین و محیط، ساخت وساز این خانه ها نیز در نهایت دقت و توجه بوده و از جنبه اقتصادی نیز با توجه به باورهای دینی و فرهنگی در خلوگیری از اسراف، نهایت دقت وکوشش به عمل می آمده است تا کار و هزینه اضافی بر صاحب کار تحمیل نشود.

آنچه در این بخش شایان توجه است این است که، بیشتر اصولی که در معماری پایدار نوین در قرن بیستم مطرح شد، در معماری سنتی و قدیمی این مرز و بوم در اقلیم های مختلف رعایت می شد، که خود موید تاثیر صحیح فرهنگ، دین و سنت های مردم ایران بر چگونگی ساخت و ساز و معماری در سده های پیشین بوده است. این همان اصولی است که در عصر حاضر به فراموشی سپرده شده و با دوباره آفرینی این اصول، منطبق با معماری معاصر، رویکرد جدیدی را در معماری معاصر ایران ایجاد خواهد نمود. آب و هوا و نوع اقلیم در این نوع معماری ها همیشه مسئله ای بوده که انسانها طی هزاران سال تجربه با آن مقابله کرده اند. مسلما مشکلات زیادی برای زیست مردم نواحی اقلیمهای گرم و خشک و گرم و مرطوب، مانند مسئله آفتاب سوزان، گرمای زیاد و اختلاف درجه حرارت و نوسانات آن در روز و نقصان یافتن آن به مقدار قابل توجه در نسیمهای شب مورد توجه بوده است. تابستانهای سخت و زمستانهای سرد ناشی از محیط کویری و در مواردی، طوفانهای پر گرد و غبار و بادهای خشک و داغ و نامطبوع، انسان را بفکر چاره واداشته است. بشر با گذشت هزاران سال و کسب تجربه، راه حلهایی در اشکال گوناگون برای این امر مهم در دنیا و بخصوص در ایران پیدا کرده که هدف همگی آنها راحت سازی مکان زندگی فردی و دربرخی موارد اماکن اجتماعی نیز بوده است. امروزه با پیشرفت تکنولوژی، فناوری های جدید جایگزین این راه حلهای بومی گشته اند. اما این راه حل ها در پی خود مشکلاتی از قبیل آلودگی محیط زیست، مصرف بیش از حد سوخت های فسیلی و اتلاف انرژی های حرارتی و گرم شدن زمین و مشکلاتی از این قبیل را به همراه دارند. از این رو به روز کردن این راه حل های بومی و استفاده از آنها میتواند تا حد زیادی مصرف سوخت را کاهش داده و مشکلات زیست محیطی را نیز تا حد زیادی حل نموده و از ورود مواد آلوده و سمی به هوا جلوگیری کند. بدین ترتیب به ارتقاء کیفیت محیط زیست نیز کمک شایانی نماید.

تحولات پایداری و مصادیق آن در معماری ایران

همگرايي و همسويي اصول معماري گذشته ايران با اصول طراحي پايدار اتفاقي و تصادفي نيست، بلكه پايداري ، تدوام و استمرار مفاهیم و اندیشه های عالی معماری گذشته ،گویای وجود چنین تفکراتی در گذشته معماری ایران است ، البته در این بین روح زمانه و مقتضیات زمانی به عنوان اصل غیر قابل انکار پذیرفتنی است و باید در ملاحظات ما گنجانده شود.

هرگاه پديده اي در اثر تحول تاريخي خاص خود دچار دگرگوني شود ، شكل جديد پديده از انسجام، همبستگي ، انتظام و اعتبار برخوردار مي گردد و نظم جديد از دل سازمان كهن جوانه خواهد زد. قطع اين فرا گشت در نقطه اي و مداخله در كنشهاي درونی به منظور دستيابي به شكل جديد (رجوع غير انديشمندانه و استفاده بي توجه به پيامد آن نسبت به محصولات و روشهاي وارداتي غربي كه عمدتاً از نما و ظاهر آراسته و فريبنده اي برخوردارند كه عمدتاً بدليل ديكته كردن نوعي آسايش ورفاه در مورد نوع بشر مي باشد(، اگر چه ممكن است چهره اي تازه و معنايي ديگر را براي پديده سبب شود ، ولي بی گمان اين همان نيست كه مي بايست از دل تحول تاريخي به دست مي آمد . تقابل و تعارض بين اصول رايج مورد استفاده در عرصه معماري معاصر ايران و اصول پايدار (در هر دو رویکرد سنتی و اکولوژیکال) نتيجه قطعي اين فراشد تاريخي است .

در طی قرنهای متمادی خانه ها را ساکنان آن یا سازندگان محلی می ساختند .این افراد با استفاده از منابع موجود،فنون و سنتهای باستانی و ابزار ساده برای رفع نیازهایشان تلاش می کردند.

نکته قابل توجه اینجاست که در زمانی که بحران های زیست محیطی و انرژی در این سطح فعلی نبوده، کمابیش اصول پایداری با عناوین و شکل و سیاق همساز با دوره خود در قالب اصول پایدار معماری شکل گرفته و امروزه با بررسی شواهد و مصادیق موجود می توان با این ویژگیها بیشتر آشنا شد. متاسفانه در دوره معاصر با توجه به بروز مشکلات فرهنگی و هویتی در کنار بحران های زیست محیطی و انرژی ، اصول فوق الذکر با رویکرد سنتی دیگر پاسخگو نبوده و نیاز جدی به انطباق و همسویی آن اصول با مصادیق و نیازهای امروزی بر اساس تکنولوژی روز اجتناب ناپذیر بوده و روز به روز حیاتی تر جلوه می نماید و میبایست اصول پايدار گذشته با گرفتن رنگ و بوي امروزي و تكنيكال تبديل به اصول طراحي پايدار منطبق بر مسائل اكولوژيكال گردد.

در اینجا اتفاقي كه افتاده و متاسفانه متضرر بزرگ آن ما هستیم، واردات چنين اصولي از ديگر مكاتب و فرهنگ ها با رنگ و بوي غير بومي و غير ايراني است. ذات مطلب صحيح و تحسين برانگيز است ، ولي روش و شكل وسياق آن غير مملوس وبيگانه . دو نفر با فرهنگ مشترك و زبان مغایر بهتر معاشرت می کنند تا با زبان مشترک و فرهنگ مغایر. پايداري خود نيز ریشه در فرهنگ و مسائل بوم شناختی دارد . از اين رو هر چند زبان مشترك تكنولوژي فاصله ارتباطی بين مناطق مختلف را كوتاهتر ساخته و زباني بين المللي شده است ولي نمي تواند علت اصلی وقوع پایداری باشد.
+ نوشته شده در  شنبه بیست و پنجم تیر 1390ساعت 16:18  توسط فرشیدقشقایی  | 

روش تهویه

دو روش برای کنترل آسایش در بناها به وسیله ی تهویه وجود دارد که مناسبت استفاده از هر کدام از آنها بستگی به رطوبت منطقه دارد. می توان آنها را تحت عناوین "تهویه دائمی" و "تهویه شبانه" نامید.

Ø     تهویه دائمی: در نواحی گرم و مرطوب، دسترسی به آسایش به کمک ابزار طبیعی تنها با ایجاد حرکت دائمی هوا در امتداد پوسته ساختمان ممکن است. در چنین مناطقی با توجه به ممانعت رطوبت اتمسفر از تابش حرارت محیط به آسمان، تغییر دما در طول شبانه روز بسیار ناچیز است. مهمترین عامل مفید در طراحی، استفاده از پوسته ی سبک و مجوف در ساختمان هاست که در شب ها به سرعت خنک می شوند. استفاده از تهویه تا آنجا که ممکن است، برای کنترل دمای روزانه و همینطور برای پراکنده کردن حرارت خورشیدی جذب شده توسط پوسته ساختمان بسیار موثر است. بهترین حالت در این گونه مناطق این است که فقط از یک سایبان استفاده شود و هیچ گونه سازه ای که حرارت را به خود جذب کند، وجود نداشته باشد. در مناطق مرطوب سقف های تهویه دار، رواق های بادگیر و ساختمان های پایه دار، در طراحی های سنتی و جدید دیده می شود.

 

Ø     تهویه شبانه: در نواحی خشک، رطوبت هوا بسیار کم است و در طول روز از حوزه آسایش بسیار فاصله دارد. لذا تهویه، هم از نظر تعادل آب بدن و هم از نظر آسایش حرارتی، به مصلحت نیست. صاف بودن آسمان باعث می شود تا شب ها بسیار سرد باشند. به همین لحاظ ساختمان هایی که دارای سقف و دیوارهای ضخیم هستند، به واسطه ی اینکه هوای داخلی را در طی شبانه روز نسبتا ثابت حفظ می کنند، مفید می باشند. روش صحیح این است که در چنین بناهایی پنجره ها را در شب باز کنیم تا هوای خنک وارد ساختمان گردد و آنها را در طول روز ببندیم، چرا که گرمای روز، خنکی حبس شده داخل خانه را از بین نبرد. و غالبا چنین تهویه های روزانه ای را از طریق بازشوهای کوچک ساختمان و شیوه هایی که موجب خنک شدن هوای ورودی می گردند، ممکن می شود. در این رابطه روش های سنتی شامل استفاده از برودت تبخیر توسط حوض های آب، بادگیرهای، صفحاتی که تبخیر روی آنها انجام می شود و تونل های هوا می باشند. در روش های مدرن نیز از برودت تبخیر آب استفاده می شود که این برودت به وسیله پنکه به داخل خانه انتقال می یابد.

+ نوشته شده در  شنبه بیست و پنجم تیر 1390ساعت 16:16  توسط فرشیدقشقایی  | 

بررسی معماری پایدار در شهر یزد :

ساختار کلی شهر : قسمت قدیمی شهر یزد که تحت حفاظت قرار گرفته، ساختاری چنان منسجم دارد که در هیچ جای دیگری مشابه آن را نمی توان یافت. ساختار منسجمی از کوچه های باریک و دیوارهای بلند که عابران و رهگذران را از تابش مستقیم نور خورشید در فصل تابستان، و وزش بادهای سرد در زمستان، در امان نگاه می دارد. علاوه بر این، بازار سرپوشیده، کاروانسراها، قلعه ها، آب انبارها و بادگیرها نیز از شاخصه های برجسته معماری یزد است که آن را از شهرهای دیگر متمایز می کند.

 

ساختار یا ساختمان خانه ها : در شهر یزد، تمام خانه ها از مصالحی چون کاهگل و خشت خام ساخته شده و مشتمل است بر دیوارهای بسیار بلند و سربرکشیده که مانع تابش مستقیم اشعه خورشید در تابستانند. همچنین اتاقی بزرگ به نام تالار، که یک سوی آن باز و کاملا رو به فضای بیرونی است و غالبا به هنگام عصر مورد استفاده قرار می گیرد، چرا که تالار همیشه در آن بخش از منزل که مستقیما در جهت غروب آفتاب (مغرب) است جای دارد، و اتاق ها همگی در سمت دیگری از خانه ساخته می شوند. استخر آب که به آن "حوض" می گویند، درست در وسط حیاط جای دارد و به راحتی از تمام اتاق ها و یا تالار خانه، قابل مشاهده است. همچنین اتاقی نیز در جلوی تالار قرار دارد که به راحتی در معرض تابش نور خورشید قرار داشته و در زمستان، محل گرمی است که مورد استفاده بسیار قرار می گیرد.

و اما کلاه فرنگی، که آن نیز بخشی دیگر از خانه های یزد است و غالبا برای صرف ناهار، عصرانه و یا خواب سبک بعد از ظهرهای تابستانی، مورد استفاده قرار می گیرد. نوعی خاص از کلاه فرنگی (بنایی شبیه به کلاه کابویی) درست در وسط سقف منزل تعبیه می شود که سبب هدایت باد از هر شش جهت به درون خانه می گردد . این نوع کلاه فرنگی ها کاملا از بادگیرها که بعدا به آنها نیز خواهم پرداخت متفاوتند، ‌اگر چه آنها نیز از ناحیه کف منزل، چیزی شبیه به "کلاه کابوها" به نظر می رسند.

اکنون به زیر زمین در خانه های یزد می پردازیم که در تمامی خانه های قدیمی، مورد استفاده بسیار بوده و هست چرا که از نظر دما، حدود، ۲۰ درجه خنک تر از بخش های فوقانی منزل بوده و هم از این روست که بیشتر مردم، حتی در حال حاضر نیز برای فرار از شدت گرما، به زیرزمین ها روی می آورند، چرا که زیرزمین ها نوعی یخچال های طبیعی در عمق خاک هستند که قدری گودتر از زمین، حفر و ساخته شده و به منظور ذخیره سازی و نگاهداری میوه جات و غذاهای فاسد شدنی که نگهداری آنها مستلزم درجه حرارت بسیار پایین است، مورد استفاده قرار داشته و هنوز هم در میان بسیاری از مردمی که در بخش های قدیمی شهر مسکن دارند، مورد استفاده است.

+ نوشته شده در  شنبه بیست و پنجم تیر 1390ساعت 16:13  توسط فرشیدقشقایی  | 

                                               باغ فرمانيه

باغ فرمانيه در استان تهران، در شمال دهکده رستم‎آباد و در جنوب باغ پر اهميت کامرانيه قرار داشته است و قديميترين مالک آن محمد ولي خان آصف‎السلطنه است که در سال 1326 هـ . ق تمامي باغ همراه با سهم خود از قنات‎ها و ساير متعلقات را به عبدالحسين ميرزا فرمانفرما واگذار کرد.
بعد از او اين مجموعه به پسر ارشدش نصرت‎الدوله رسيد، او مدتي وزير خارجه و مدتي وزير ماليه بود و تا سال 1316 که دستگير و سپس در سال 1317 هـ . ش که کشته شد اين باغ در اختيار خانواده او بود و در همان سال به سفارت ايتاليا فروخته شد.
اين باغ بر اساس نظم هندسي، بر اساس محور اصلي از شمال به جنوب به دو بخش تقسيم مي‎شد. در امتداد اين محور آب از حوض اصلي به حوضهاي کوچکتر متصل مي‎شد. در انتهاي اين محور استخر بزرگي وجود دارد که در قديم به صورت مخزن آب براي آبياري باغ از آن بهره‎برداري مي‎شده است.
بناي اصلي يا بناي بيروني داراي حوضخانه هشت ضلعي، با طاق گنبدي و تويزه‎هاي تزييني و گچ‎بري شده در شمالي‎ترين قسمت باغ، واقع شده است. در بخش غربي باغ بناهاي اندروني و دو حياط وجود دارد که دورتادور اين محدوده با ديوار محصور و از بخش بيروني کاملا مجزا مي‎گردد.

                                   باغ گلشن طبس


اين باغ در شهر کويري شمال شرقي استان يزد و در بستر شهري و در انتهاي شرقي خيابان گلشن طبس و بوسيله ميرحسن خان، سومين حاكم طبس، از سلسله خوانيني که به وسيله نادرشاه به حکومت طبس منصوب شدند، احداث گرديد.اين باغ با عمارتي در دو طبقه و زيرزمين كوچك، در يك نخلستان(2000 نفر خرما) با ابعادي در حدود 266 متر در 260 متر بنا شده و به شماره 1310 در فهرست آثار ملي ايران به ثبت رسيده است.
سردر ورودي باغ با نمايي از اندود گچ سفيد، رو به ميدان و سوي ديگر رو به باغ، با ايواني دو ستونه و تزيينات آجري نقش‎دار ساخته شده است.
اين باغ داراي دو خيابان اصلي متقاطع بوده و در مركز آن حوضي است با ابعاد 85/25*5/7 متر و سه فواره، كه محوطه باغ را به چهار مربع بزرگ تقسيم مي‎كند.
كه هر كدام از اين مربع‎ها با گذرگاه‎هاي كوچكي به چهار كرت تقسيم شده، كه در داخل آنها 2500 اصله مركبات (درختان نارنج و...) و انار (500 اصله) كاشته شده است.
اين باغ بر روي امتداد جريان آب چشمه‎هاي سرد و گرم كه به جانب طبس مي‎آيد شكل گرفته، آب از انتهاي مجموعه وارد باغ شده و پس از آبياري كرتها و حركت در جويها و فواره‎ها از زير هشتي ساختمان سردر مي‎گذرد و به شهر مي‎رود.

+ نوشته شده در  جمعه سیزدهم اسفند 1389ساعت 18:16  توسط فرشیدقشقایی  | 

                                                      بسمه تعالی

                                                                         موضوع:                                                                                                                                                    

                         عناصر باغ ایرانی 

           ویژگی باغ های ایرانی از زمان هخامنشیان

شعر ، ادبیات و هنرهای تزئینی ایران از زمان هخامنشیان یا سامانیان و پس از آن همیشه سرشار از احترام و علاقه‌ به طبیعت است.

در باغ های طبیعی یا ساخته دست انسان، آدمی با محیط اطراف خود در صلح و صفا بود. در باغ، انسان و طبیعت همسویی کامل با یکدیگر دارند و نه تنها جای امن و آرام است بلکه در عین حال مکانی برای تفکر آرام یا مذاکرات فلسفی محسوب می شد.


          پیشینه تاریخی باغ ایرانی

هر شهر و قصری در ایران قدیم باغ‌هایی داشت که بسیاری از آنها عمومی بوده و همه آنها برای مراسم نوروز گشوده می شدند. باغ ایرانی دارای محوطه‌های باز بوده و به صورت چهارراه‌های بزرگی که در میان آنها، آب‌نمایی برای نوشیدن آب وجود داشت و میدان مرکزی یک پارک بزرگ بود، گرداگرد آن درختان تبریزی بلند با آلاچیق پوشیده از یاسمن و گل‌سرخ قرار داشت.
باغ از زمان‌های قدیم بخش اساسی از زندگی ایرانیان و معماری کشوربوده و در موجودیت آتشکده‌های بزرگ و تقویت نمادین آنها، سهم داشته است. از زمان سومریان، باغ، معبد و قصر سلطنتی را احاطه می کرد.

ایرانیان به منظور بهره‌گیری نسبی از منابع آب، با قدرت تخیل و ابداع، چاره اندیشی کرده بودند و کاریزهایی عمیق که از ۸۰ الی ۱۲۰ کیلومتر طول داشته، حفر می کردند. حتی در ۳۵۰۰ سال پیش از میلاد، آرایش سفال پیش از تاریخ، علاقه شدید به آب و حاصلخیزی را نشان می‌دهد. این نقش های کهن، همه عناصر آن را به صورت واقعی یا نمادی، ثبت کرده‌اند : کوه، ابر، برکه، جنگل، پرندگان آبی و درختان که هدف عمده از آنها دریافت پاسخ مساعد از قدرت‌های آسمانی بود.

در سفال سامرا، طرح نمونه‌وار باغ دیده شده است؛ به صورت دو نهر متقاطع با پرندگان و درختان در هر یک از چهارگوشه. در مفرغ‌های لرستان (حدود هزار سال قبل از میلاد) . باز درخت را همراه با آب روان ترسیم کرده‌اند که مطلوبترین منظره در یک سرزمین خشک است. پس از آب، درختان مهمترین نقش را در شکل‌گیری باغ ایرانی دارند. ایرانیان قدیم معتقد به فرشته مقدسی بودند به نام (اوروزا) که صدمه زدن به گل و گیاه، موجب ناراحتی و خشم او می‌شد.

کوروش کبیر در سارد، باغ بزرگی ساخته و به دست خود در آن درخت کاشته بود.
گزنفون در کتاب خود به نام (اکونومیگوس) نقل کرده است که کوروش شخصاًُ لیزاندر را به تماشای باغ خود در سارد برده است که لیزاندر از مشاهدهٔ زیبایی درخت‌ها، نظم و دقت فواصل آنها و مستقیم بودن ردیف‌ها ، زاویه‌ها و روایح معطر و متعددی که هنگام گردش به مشام آن دو می رسیده، تحسین و تمجید می‌کند.

باغ‌های هخامنشی دارای طرح‌های مستطیل دقیق با خیابان‌ها و درختان متقاطع بود. سنگ نگاره‌های به جا مانده از دوران هخامنشی با درختان راست قامت، به خوبی اهمیت باغ در میان ایرانیان و نیز نظم هندسی موجود در باغ‌های ایرانی را نشان می‌دهند. باغ در عصر شاهنشاهی ساسانیان نیز بر پایه اصول گذشته شکل می‌گیرد. ترکیب هندسی منظم، میان عرصه اصلی، خیابان‌های عمود برهم و کرت‌های راست گوشه، باغ‌ها بسیار وسیع بودند و با دقت طراحی و مراقبت می‌شدند و گاه نزدیک به ۲۵ کیلومتر مربع مساحت داشتند.

باغی که توسط خسرو پرویز پس از هفت سال کار ایجاد شد، اصلاحی جسورانه و زیبا در محیط بود. در دوران اسلامی، باغ‌های انبوه کاخ ها را احاطه می‌کردند و از لحاظ معماری به عنوان بخشی از آن محسوب می‌شد، به صورتی که باغ تمامی جوانب اصلی بنا را به صورت قرینه فرا می‌گرفت. سراسر محوطه به قطعات مستطیلی تقسیم می‌شد که از میان آنها جوی‌های کوچکی می‌گذشت . این ‌باغ‌ها به پیروی از پیشینیان ایرانی ساخته می‌شدند.

از همان سده‌های نخستین هجری، باغ‌سازی به شیوهٔ ایرانی به فراسوی مرزها می‌رود و به مرور زمان گسترهٔ خود را وسیع‌تر می‌کند. باغ‌های زیبای آندلسی (الحمرا) و باغ‌های بابری کشمیر نمونه‌هایی از باغ‌هایی هستند که تحت تأثیر باغ‌سازی ایرانی شکل گرفتند. شیوهٔ باغ‌سازی در کشورهای شرقی از باغ‌سازی ایران الهام گرفته است. بابرشاه از شاهان مغولی حاکم بر هند شیوهٔ باغ‌آرایی ایرانی را به سرزمین هند برد و باغ‌هایی در آگرا واقع در شمال هند احداث کرد که معدودی از آنها تا به امروز موجود است و سپس جهانگیر یکی از جانشینان وی چندین باغ در منطقه کشمیر ایجاد نمود.

در کتاب تاریخ تمدن ـ عصر ایمان ـ ویل دورانت آمده که باغ به سبک ایرانی مورد تقلید سایر ملل نیز قرار گرفت و هم در بین اعراب و مسلمانان و هم در هندوستان رواج یافته است و در قرون وسطی موجب الهام اروپائیان گردیده است. در اروپای قرون وسطایی که در شهرها به باغ عمومی و فضای سبز مفهومی نداشت، بیشتر شهرهای ایران در محاصرهٔ باغ‌های سرسبز و انبوه که پناهگاهی برای آسایش ساکنان آنها بوده است و از نظر زیبایی، طراوت و داشتن باغ‌های بزرگ و بی‌شمار در دنیای آنروز به خود می‌بالیده‌اند.


                                                  عناصر باغ ایرانی


این عناصر که شامل چهار عنصر (زمین)، (آب)، (گیاه) و ( فضا) هستند وقتی در منظومه فکری معماری ایرانی و با چهارچوب مفهوم و ایده باغ در کنار هم قرار می‌گیرند (باغ) را شکل می‌بخشند. در این مسیر عناصر دیگری نیز ممکن است در شکل گیری باغ مورد استفاده قرار گیرند که یا عناصری فرعی به شمار می‌آیند و یا بخشهایی جزیی و جلوه‌هایی از حضور عناصر اصلی باغ ‌اند.
در مورد زمین که یکی از عناصر اصلی باغ است به جز شکل و موقعیت کلی، عوامل و ویژگیهای دیگری همچون جنس خاک، شیب و اختلاف سطح، قابلیت آبیاری و حاصلخیزی نیز اهمیت دارد. بعنوان مثال یکی از علل اصلی احداث باغ در زمینهای شیبدار که نمونه‌های آن زیاد بچشم می‌خورد، امکان حرکت آب درمیان باغ به شکل طبیعی است. باغ ایرانی ممکن است در یک سطح با شیب ملایم و یا زیاد ساخته شود و در صورت قرارگیری در زمینی با شیب زیاد، معمولاً شکل باغ تحت تأثیر شکل زمین قرار گرفته و در چند سطح ساخته می‌شود. در این حالت امکان ایجاد آبشره و آبشار میسر خواهد بود.
آب نیز از عناصر اصلی باغ ایرانی است و دست کم از سه جنبه مفهومی، کارکردی و زیباشناختی در باغ حضور دارد. این جنبه‌ها در مباحثی همچون نحوه حضور آب در باغ و چگونگی گردش و حرکت آن، منابع تأمین آب و آبیاری باغ براحتی قابل پیگیری هستند. در بیشتر موارد قناتها و یا چشمه‌ها منبع اصلی تأمین آب باغ بوده‌اند و در بسیاری از موارد میزان آب و نحوه مدیریت و تقسیم آن در گذشته که معمولاً نیز بسیار دقیق صورت می‌پذیرفته، تعیین کننده مساحت باغ بوده است. طریقه آبیاری باغ‌ها که خود در ارتباط مستقیم با شکل و نوع زمین بوده در باغ ایرانی و شکل آن قابل توجه و بررسی است و البته با توجه به کمبود آب در بیشتر نقاط سرزمین ایران و همچنین قداست و احترامی که آب همواره درگذشته از آن برخوردار بوده و علاقه وافر ایرانیان در بکارگیری آب در باغ باعث شده تا آنها آب را به شیوه‌های گوناگون در باغ به حرکت آورده و بر زیبایی و لطافت آن بیفزایند.
گیاهان در باغ ایرانی گذشته از جنس و گونه، از نظر محل قرارگیری، طرح کاشت، زیبایی و سودمندی بسیار قابل ملاحظه هستند و حتی در حفاظت باغ در مقابل عوامل طبیعی مخرب نقش ایفا می‌کنند. گیاهان در باغ ایرانی با اهداف متفاوتی از جمله سایه اندازی، محصول دهی و تزئین باغ و ... بکار می‌روند و از آنجا که سودمندی یکی از اصلی‌ترین ویژگیهای باغ سازی ایرانی است، بیشترین حجم گیاهان باغ، درختان میوه و پس از آن درختان سایه افکن تشکیل می‌دادند، به همین نسبت گیاهان تزئینی به میزان کمتری در باغ به چشم می‌‌آیند.
آخرین حلقه‌ از عناصر چهارگانه باغ ایرانی فضا یا فضای معمارانه است که با ارئه تعریفی از باغ، هرآنچه مربوط به آن می‌شود را به نظم معمارانه خود در می‌آورد و عرصه‌ها و بخشهای داخل و بیرون باغ را شکل می‌بخشد. در این ارتباط بناها، محوطه سازی‌‌ها، فضای داخلی باغ، عناصر تزئینی و ارتباط آب و گیاه و زمین با بناها نیز مد نظر قرار می‌گیرند. در باغ ایرانی بناها (فضاهای بسته) و فضای باز باغ باهم تلفیق گردیده و جدای از یکدیگر نیستند و حتی شاهد آنیم که آب نیز حضور و جریان خود را در میانه بناها اعلام می‌نماید.
چنانچه پیشتر نیز عنوان گردید عناصر فرعی باغ بیشتر شامل عناصری می‌گردند که جلوه‌هایی از حضور عناصر اصلی باغ‌اند و در هر کدام از عناصر اصلی می‌توان این جلوه‌ها و عناصر فرعی را همچون عناصر تزئینی، استخرها، حوض‌ها و ... دنبال کرد.

در دوره ساساني ( 633-224 م) باغ‌سازي گسترش فراواني مي‎يابد. جايگاه والاي طبيعت در تفکر زرتشت به ويژه پرستش آب موجب گرديد تا علاوه بر انتظام انساني در باغ چشم‌اندازها و انتظام بستر طبيعي نيز مطرح گردد. باغ قصرهاي اين دوره همانند تخت سليمان و کاخ فيروزآباد بيستون در بسترهاي طبيعي جذاب مانند درياچه و چشمه مکان‎يابي گرديدند.
تنوع هندسي مشخص‎ترين ويژگي باغهاي اين دوره است. انتظامهاي محوري، مرکزي و چهار بخشي در باغهاي اين دوره ديده مي‎شود. با استقرار تمدن اسلامي در دوره بني‎اميه در سامره و اندلس باغهايي احداث گرديدند که همچنان باغ‎هاي ساساني مورد الگو برداري قرار گرفته بود.
بسياري از محققين با شکوه‎ترين عصر باغسازي در ايران را در دوره صفوي مي‎‎دانند. در اين دوران باغات در گستره شهر به عنوان عنصر شکل‎دهنده ساختار فيزيکي شهر بودند و همچون منظومه‎اي سبز تمامي ساختار شهر را تحت تاثير قرار مي‎دادند.
باغسازي در دوران صفويه از قزوين شروع شد. اين شهر به عنوان پايتخت صفوي انتخاب گرديد و به صورت باغ شهر سازمان يافته بود که اکنون از باغهاي درباري بجز چند ساختمان چيزي باقي نمانده است. در زمان شاه عباس، پايتخت از قزوين به اصفهان تغيير مکان داد.
در اصفهان از همنشيني فضاهاي شهري، خيابان، ميدان و باغ ساختار هندسي اين باغ شهر شکل گرفت. ميدان نقش جهان به شکل مستطيل و خيابان چهارباغ به صورت خطي عمود بر رودخانه زاينده رود، 2 عنصر اصلي شکل دهندة شهر اصفهان بودند. در واقع نظام کالبدي شهر از تقاطع دو محور چهار باغ و رودخانه شکل گرفت.
سير تحول طراحي باغ در دوره صفويه نيز هماننده زنجيره‎اي به دورة تيموريان مرتبط بوده و در دوران قاجاريه به علت ارتباطات فرهنگي گسترده ايران با اروپا نشانه‎هايي از الگوي باغ‎سازي اروپايي در باغهاي ايران نفوذ كرد و در دوران پهلوي به علت سهولت تردد بين ايران و ديگر كشورهاي اروپايي احداث باغها و پاركهاي اروپايي و يا آميخته اي از آنها رواج يافت.
ابتدايي‎ترين و ساده‎ترين اصل هندسي باغ ايجاد محوري در ميانه باغ و به موازات طول آن مي‎باشد. بطور معمول دو طرف اين محور درختان سايه‎انداز کاشته شده است. هندسه باغ از تقسيمات راست گوشه تشکيل شده است. مهمترين اين تقسيمات، انتظام چهار بخشي است.
انتظام باغ بر اساس هندسه محوري و تقارن است. اين انتظام در قالي‎هاي ايراني نيز قابل جست و جو مي‎باشد و عناصر اين انتظام (آب، گياه و معماري) در نگارگري ايراني موجوداند و تصويري ايده‎آل از باغ ايراني را ارائه مي‎دهند.
شکل باغ ايراني شامل انتظام آب، انتظام گياه و انتظام معماري است.

 

+ نوشته شده در  جمعه سیزدهم اسفند 1389ساعت 18:12  توسط فرشیدقشقایی  | 

1-    راهکارهای استفاده از انرژی خورشیدی: 

1-    شیمی خورشیدی       2-  برق خورشیدی          3-  گرمای خورشیدی

انواع سیستم های خورشیدی در ساختمان :

الف- سیستم فتوولتائیک : سیستمی ا ست که درآن انرژی خورشید بدون بهره گیری از مکانیزمهای متحرک و شیمیایی ،به انرژی الکتریکی تبدیل می شود که این انرژی را فتولتائیک می گویند .

ب- سیستم های حرارتی وبرودتی : شامل سیستم های تهیه آب گرم – گرمایش و سرمایش – تهیه آب شیرین – سیستم انتقال و پمپاژ – سیستم تولید فضای سبز «گلخانه » خشک کن ها – اجاق های خورشیدی – سیستم های سرد سازی – برج های نیرو – نیرو گاههای خورشیدی .

مزایا : 1- گاز Co2 وگازهای آلاینده و مضر برای اتمسفر تولید نمی کند . 2- زباله و بقایای مشکل آفرین تولید نمی کند.  3- پایان ناپذیرند      4- استفاده به صورت منطقه ای . 5- قطع وابستگی به انرژی دیگر .

روشهای دریافت انرژی :

1-    انفعالی ( غیر فعال یا ایستا )                 2-  فعال

سیستم انفعالی(غیرفعال) : کیفیت وچگونگی معماری ساختمان به دریافت وذخیره انرژی خورشید بستگی دارد . در روش  غیرفعال گرم کردن ساختمان بطور طبیعی مثل خورشید انجام می گیرد بدون سوخت فسیلی یا دیگر سوختها و نورکافی طبیعی گرم می شود.

سیستم فعال : در این روش باید از گردآوری های خورشیدی و یک منبع انرژی دیگر جهت تهیه و انتقال سیال گرم شده به داخل ساختمان استفاده کرد.

روشهای گرمایش ساختمان به روش غیر فعال :

A- دریافت مستقیم          B- غیرمستقیم           C- دریافت ایزوله شده

تعریفA –  دریافت مستقیم از خورشید ونفوذ به داخل فضاها

تعریفB- غیر مستقیم : به کار گیری برخی مصالح ذخیره حرارتی « مانند دیوار ترومب» ، که تابش خورشید  را جمع کرده و پخش می کند .در نتیجه از طریق هدایت ، تابش ، همرفت انرژی منتقل می شود .

تعریفC- سیستم ایزوله : تابش خورشید را دریک محفظه ای که به طور انتخابی می تواند به بقیه فضاهای خانه باز یا بسته جمع آوری می کنند.

تکنیک های ویژه دریافت خورشیدی غیرفعال : نسبت به اقلیم و موقعیت ساخت متفاوت است، که به شرح ذیل است؛

1-    آغاز کار به کارگیری استراتژی طرح مصرف انرژی بهینه .

2-    جهت دهی راستای محور طولی خانه به صورت شرقی / غربی .

3-  ساختن سایه اندازهای جبهه جنوبی به نحوی که سایه اندازی پنجره رادر تابستان و بالعکس در زمستان .

4-    افزودن جرم حرارتی در دیوارها یا کف ها به منظور افزایش ذخیره گرمایی .

5-    استفاده از تهویه طبیعی جهت کاهش یا حذف نیازهای سرمایشی .

6-    استفاده ازنور جهت تامین نور پردازی طبیعی .

7-  جهت یابی و برآوردنوع پنجره انتخابی جهت بهینه سازی کسب گرما در زمستان و کمینه کردن کسب گرما در تابستان برای هراقلیم .

نورگیری ازخورشید برای استفاده از انرژی خورشیدی :

1-    کشیدگی ساختمان در جنوب باشد و حداکثر انحراف از جنوب 25 درجه باشد.

2-    بهتراست کشیدگی ساختمان شرقی – غربی باشد ( طول دیوار جنوبی زیاد می شود ).

3-    بهتر است ورودی درشمال باشد تا نیازی به سایه بان نباشد .

4-    شکستی در طراحی ها باعث ایجاد سایه یا انعکاس بد نور می شوند.

+ نوشته شده در  پنجشنبه دوازدهم اسفند 1389ساعت 23:44  توسط فرشیدقشقایی  | 

 

توسعه پایدار و ارتباط با معماری پایدار:

توسعه پایدار توسعه ای کیفی و متوجه کیفیات زندگی است وهدف از آن بالا بردن سطح زندگی برای آیندگان است .

توسعه پایدار دارای سه حیطه در مضامین عمیقی است :                                               

  1- پایدار محیطی   2- پایداری اقتصادی     3- پایداری اجتماعی  

پایداری محیطی با هدف حفظ محیط زیست برموارد زیر تاکید دارد :

1-    کاهش اتلاف و پخش انرژی در محیط

2-    کاهش تولید تاثیر گذارنده ها بر سلامت انسان

3-    استفاده از مواد قابل بازگشت به چرخه طبیعت

4-    رفع سموم مواد

5-    استفاده ازمصالح تجدید پذیر

6-    حفاظت و عرضه انرژی وبازیافت کامل آن بدون ایجادآلودگی

و اصل طراحی پایدار بر این نکته استوار است که ساختمان ، جزئی کوچک از طبیعت پیرامونی است و باید به عنوان بخشی از اکو سیستم عمل کند و در چرخه حیات قرار گیرد.

بدون تردید کیفیت مطلوب در طراحی پایدار بدون توجه به طبیعت و  نورگیری مناسب فضاها وتهویه مطبوع فراهم نمی آید و لذا ساختن با کیفیت بالا و استفاده از مصالحی با قابلیت ماندگاری طولانی نیز باید در نظر گرفته شود .

در سال 1386 توسط کمیته جهانی گسترش محیط زیست تحت عنوان رویارویی با نیازهای عصر حاضر بدون به مخاطره انداختن منابع نسل آینده برای مقایسه با نیازها یشان مطرح شد وهرروز برابعادش و دامنه اش افزوده شد .

معماری پایدار ترکیبی از چند ارزش مهم است : 1- زیبایی شناسی    2- محیط     3- اجتماع     4- سیاست    5- مقاومت و پایداری و طول عمر بنا    6- مصالح مناسب      7- کانسپت و ایده وابسته به محیط

وظیفه ای بس حساس دراین خصوص برعهده معماران است. مهمترین سرفصل های آن عبارتند از:

1- معماری اکو – تک    2- معماری وانرژی   3- معماری سبز

طراحی پایدار همکاری متفکرانه مهندسین معمار با مهندسین تاسیسات مکانیکی و الکتریکی و سازه است .

                                                                     

                                   

                                                                

+ نوشته شده در  پنجشنبه دوازدهم اسفند 1389ساعت 20:3  توسط فرشیدقشقایی  | 

نگاهی کوتاه به معماری پایدار و اهداف آن Sustainable

معماری پایدار یکی از جریان مهم معماری معاصر است .جریانی که عکس العملی منطقی در برابر مسائل و مشکلات به وجود آمده عصرنفت و مواد شیمی به شمار می رود . همان گونه که می دانید با انقلاب صنعتی و پیشرفت های فنی و تکنولوژی درعصر معاصر ، باعث شد که تا معماری بومی و طبیعت و محیط اقلیم و محیط پیرامون خود شکل می گرفت وبایکدیگر همسازوهمرنگ می شد و به دست فراموشی سپرده  شود . معماری مدرن نیز که زاده این تحولات بود، به طور کل بستر شکل گیری معماری را نادیده گرفت . واستفاده آسان و راحت ازسوخت های فسیلی به دلیل پیشرفت های عظیم علم دراستخراج وپالایش آنها باعث آلودگی محیط زیست و نابودی 27000 گونه حیات زیستی در سال یعنی هرروز 74 تعداد و هر ساعت 3 می شود و مشکل دوم این سوخت ها ، محدود بودن آنها و روبه اتمام بودن آنها باعث شد تا دردهه 80 توسعه پایدارمطرح گردید . طراحی توسعه پایدار و طراحی پایدار به خاطر توسعه انسان مدارانه وانسان گرایانه ارزش واعتباری خاص یافت . ( گرم شدن کره زمین و نازک شدن لایه ازن به علت استفاده از آلاینده ها وافزایش آلودگی محیط زیست).

                                                                      فرشیدقشقایی

+ نوشته شده در  پنجشنبه دوازدهم اسفند 1389ساعت 19:47  توسط فرشیدقشقایی  |